داشته‌ايم و در طول اين جلد و مجلدات قبلى ذكر كرده‌ايم . تنبيه هشتم : اصل مثبت در اين تنبيه پيرامون مثبتات امارات و اصول عمليه بحث مىكنيم . مثبتات اصول عمليه : بحث را در خصوص استصحاب مطرح مىكنيم و وضع ساير اصول عمليه هم روشن خواهد شد . فنقول : گاهى استصحاب در خود حكم شرعى جارى مىشود و بر اثبات يك حكم ظاهرى مماثل با حكم واقعى در مورد مستصحب دلالت مىكند . گاهى نيز در موضوع حكم شرعى جارى مىگردد ؛ آنجا كه استصحاب در خود حكم شرعى جارى شود ، هم آثار شرعيه اين حكم مستصحب و هم آثار عقلى برآن بار مىشود . اما اثر شرعى : مثلا فرض كنيد شخصى نذر كرده كه اگر در عصر غيبت نماز جمعه واجب بود صد تومان صدقه بدهد . او در ميان ادلّهء اجتهاديه جستجو كرد ، دليلى بر وجوب جمعه در عصر غيبت پيدا نكرد . به سراغ ادلّهء فقاهتيه آمد و با دليل استصحاب بقاى وجوب جمعه را در عصر غيبت ثابت كرد . در اينجا آن اثر شرعى كه وفاى به نذر و وجوب تصدق باشد مترتب مىشود . اثر عقلى : هر وجوبى عقلا اطاعت و عصيانى دارد ، ثواب و عقابى دارد و وقتى كه ما بقاى وجوب جمعه را استصحاب كرديم ، عقل مىگويد : يجب عليك الاتيان بها اين آثار هم قطعا مترتب مىشود و گرنه استصحاب وجودش كالعدم خواهد بود و كلام شارع كه گفته لا تنقض عبث و بيهوده خواهد بود تعالى اللّه عن ذلك علوا كبيرا . انّما الكلام در استصحاب در موضوعات است : ترديدى نيست در اينكه استصحاب يك دستور شرعى است و بايد داراى اثر شرعى باشد تا شارع بتواند بما هو شارع ما را بدان متعبّد سازد و لذا در استصحاب در موضوعات گاهى اين موضوع مستقيما و بلاواسطه داراى اثر شرعى است مثلا نذر كرده كه اگر زيد زنده است يك درهم به فقير بدهد ديروز يقين به حيات زيد داشت و